LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) sertifikati binolarning ekologik samaradorligi, energiya va suv resurslaridan foydalanish samarasi hamda foydalanuvchilar uchun yaratilgan ichki muhit sifati bo‘yicha xalqaro miqyosda tan olingan baholash tizimidir. O‘zbekistonda so‘nggi yillarda qurilish bozori sifatga yo‘naltirilgan rivojlanish bosqichiga o‘tayotgani sababli, LEED sertifikati yirik va institutsional loyihalarda tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xalqaro investorlar, moliyaviy institutlar va ko‘p millatli kompaniyalar ishtirokidagi obyektlarda LEED sertifikati loyiha barqarorligini mustaqil va aniq mezonlar asosida tasdiqlovchi vosita sifatida qaraladi.
LEED tizimi AQShda ishlab chiqilgan bo‘lib, bugungi kunda dunyoning deyarli barcha mintaqalarida qo‘llaniladi. Sertifikatlash jarayonida energiya va atmosfera, suv samaradorligi, materiallar va resurslar, joylashuv va transport, ichki muhit sifati, innovatsiya hamda mintaqaviy ustuvorliklar kabi asosiy kategoriyalar baholanadi. O‘zbekistonda LEED sertifikatini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun ushbu xalqaro talablarni mahalliy iqlim sharoitlari, qurilish me’yorlari va ekspluatatsiya amaliyotiga moslashtira oladigan professional konsalting firmalar bilan ishlash muhim hisoblanadi.
O‘zbekistonda LEED Sertifikatining Bozor Talabi
O‘zbekistonning issiq va quruq iqlimi binolarning energiya iste’moli va sovitish yuklamalariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu bilan birga, suv resurslaridan samarali foydalanish masalasi ham loyihalarning iqtisodiy va ekologik barqarorligida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu omillar sababli, energiya va suv samaradorligini oshirishga qaratilgan yechimlar davlat va xususiy sektor loyihalarida ustuvor vazifaga aylangan.
LEED sertifikati aynan shu ehtiyojlarga javob beradi. U dizayn bosqichidan boshlab muhandislik qarorlarini optimallashtirishga yordam beradi, qurilish jarayonida sifat va hujjatlashtirishni tartibga soladi hamda ekspluatatsiya bosqichida uzoq muddatli samaradorlikni ta’minlashga xizmat qiladi. O‘zbekistonda LEED ko‘pincha BREEAM yoki WELL kabi boshqa xalqaro sertifikat tizimlari bilan birgalikda qo‘llanilib, binoning ekologik va foydalanuvchi yo‘naltirilgan ko‘rsatkichlarini kompleks baholash imkonini beradi.
LEED Konsalting Xizmatlarining Qamrovi
LEED bo‘yicha konsalting xizmatlari loyiha hayotiy siklining barcha bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Bunga dastlabki LEED pre-assessment yoki feasibility tahlili, maqsadli sertifikat darajasini aniqlash, kreditlar bo‘yicha strategiya ishlab chiqish, energiya va suv modellashtirish, dizayn va muhandislik hujjatlarini LEED talablariga muvofiqligini tekshirish, qurilish bosqichida hujjatlashtirish va yakuniy sertifikatsiya jarayonini boshqarish kiradi.
Mahalliy sharoitda sovitish tizimlarini optimallashtirish, suv tejovchi texnologiyalarni joriy etish va hududda mavjud materiallardan foydalanish LEED strategiyasining muhim qismi hisoblanadi. Shu sababli, konsalting firmasi ushbu yo‘nalishlarda amaliy loyiha tajribasiga ega bo‘lishi katta ahamiyatga ega.
LEED Konsalting Firmasini Tanlash MezONlari
LEED konsalting firmasini tanlashda kompaniyada sertifikatlangan LEED AP (Accredited Professional) mutaxassislarining mavjudligi asosiy mezonlardan biridir. Bundan tashqari, kompaniyaning xalqaro loyiha tajribasi, turli tipdagi obyektlar bilan ishlash amaliyoti va loyiha jamoalari bilan samarali muvofiqlashish qobiliyati baholanadi.
Shuningdek, LEED talablarini BREEAM, WELL yoki EDGE kabi boshqa sertifikat tizimlari bilan integratsiyalash tajribasi loyiha muddatlari va byudjetini optimallashtirish imkonini beradi. Ushbu omillar O‘zbekistonda LEED konsalting firmasini tanlashda muhim rol o‘ynaydi.
1. ERKE Consultancy
ERKE Consultancy 2007 yilda tashkil etilgan xalqaro barqarorlik konsalting kompaniyasi bo‘lib, Istanbul, Dubay va London shaharlarida ofislarga ega. ERKE O‘zbekiston va Markaziy Osiyo bo‘ylab LEED sertifikati bo‘yicha to‘liq qamrovli konsalting xizmatlarini taqdim etadi.
ERKE’ning LEED xizmatlariga dastlabki baholash, kreditlar bo‘yicha strategiya ishlab chiqish, energiya va suv modellashtirish, dizayn va muhandislik hujjatlarini texnik ko‘rib chiqish, qurilish bosqichida hujjatlashtirish va sertifikatsiya jarayonini boshqarish kiradi. Kompaniya jamoasida LEED Fellow, LEED AP, WELL AP va mahsulot barqarorligi bo‘yicha mutaxassislar mavjud bo‘lib, bu bir loyiha doirasida bir nechta xalqaro sertifikat tizimlarini uyg‘unlashtirish imkonini beradi.
ERKE 15 dan ortiq mamlakatda 200 dan ziyod LEED sertifikatlangan loyihalarni amalga oshirgan bo‘lib, aeroportlar, shifoxonalar, ofis binolari va yirik aralash funksiyali majmualar bo‘yicha keng xalqaro tajribaga ega.
Aloqa: info@erkeconsultancy.com
2. ARUP
ARUP energiya modellashtirish, barqaror dizayn va kompleks muhandislik integratsiyasi bo‘yicha global tajribaga ega kompaniya hisoblanadi. LEED talablari ARUP loyihalarida ko‘pincha chuqur texnik tahlillar orqali qo‘llab-quvvatlanadi.
3. WSP Global
WSP Global barqarorlik va ESG konsalting xizmatlarini xalqaro miqyosda taqdim etadi. LEED sertifikatsiyasi odatda umumiy muhandislik va ekologik strategiyalar tarkibida amalga oshiriladi.
4. Ramboll
Ramboll energiya samaradorligi, atrof-muhit muhofazasi va barqaror dizayn bo‘yicha texnik tahlillarga ixtisoslashgan kompaniya sifatida tanilgan.
5. Mott MacDonald
Mott MacDonald infratuzilma va bino loyihalarida ekologik samaradorlik va resurslardan oqilona foydalanishga yo‘naltirilgan muhandislik yechimlarini ishlab chiqadi.
6. AtkinsRéalis
AtkinsRéalis yirik davlat va tijorat loyihalarida energiya samaradorligi, suv boshqaruvi va ekologik dizayn bo‘yicha tajribaga ega.
7. Khatib & Alami
Khatib & Alami mintaqaviy muhandislik va rejalashtirish kompaniyasi bo‘lib, LEED bilan bog‘liq xizmatlarni umumiy dizayn va barqarorlik konsaltingi doirasida taqdim etadi.
Summary
Ushbu maqolada O‘zbekistondagi LEED konsalting firmalari ko‘rib chiqildi. LEED bo‘yicha ixtisoslashgan konsalting kompaniyalari va yirik muhandislik firmalari bozorda turli yondashuvlarni taklif etadi. Tanlov jarayonida loyiha turi, energiya va suv samaradorligi maqsadlari, sertifikatsiya darajasi hamda texnik murakkablik asosiy omillar sifatida baholanadi. Yakuniy qaror loyiha ehtiyojlari, jamoa salohiyati va byudjet imkoniyatlariga bog‘liq bo‘ladi.